Johan 56 jaar. Verover de geschiedenis! Verover je eigen verhaal.

Johan jij bent één van de vertellers in het theaterstuk: ‘Hoe zat het ook alweer?’. Waarom doe je mee? En wat hoop je hiermee te bereiken?

Wat wij met de voorstelling hopen te bereiken is meer bekendheid te geven aan de verhalen uit onze gezamenlijke koloniale geschiedenis, verhalen die bij het grote publiek veelal onbekend zijn. Ik vind het belangrijk om het verleden vanuit verschillende perspectieven te belichten en het op een aantrekkelijke manier voor een breed publiek tot leven te brengen. Geschiedenis als de optelsom van het grote én het kleine verhaal. Onmisbaar daarbij is empathie, het vermogen om ons in anderen te kunnen verplaatsen. Hoe krachtig is het als je kunt bedenken en invoelen voor welke – soms onmogelijke – keuzes mensen kwamen te staan? Hoe ontstellend ingrijpend de consequenties daarvan moeten zijn geweest? Wat zou jijzelf doen als je voor dezelfde dilemma’s zou komen te staan? Achteraf is het altijd makkelijk om een oordeel te vellen over hoe individuen of groepen hebben gehandeld. Als je meer over de geschiedenis weet, begrijp je ook beter waarom mensen bepaalde keuzes maakten, vaak omdat ze simpelweg geen andere opties hadden. Begrip voor die nuances, daar gaat het om, niet om het handelen te veroordelen in termen van goed of fout. Belangrijker dan het benadrukken van de verschillen is te focussen op de overeenkomsten, op datgene wat ons als mensen verbindt. Verover de geschiedenis met je eigen verhaal. Daar gaat het om.

Heb jij enig idee hoeveel procent van de Nederlanders familiebanden heeft met Nederlands-Indië?

Ik ken geen absolute aantallen. Ik weet wel dat veel mensen in mijn omgeving familiebanden hebben met Nederlands-Indië. Mijn partner haar ouders zijn in de koloniale tijd geboren in Atjeh en op Java als kinderen van Molukse militairen die verspreid over de gehele Indische archipel werden ingezet. De familiebanden waar we het hiervoor over hadden gaan soms eeuwen terug. In de zeventiende en achttiende eeuw, de periode van de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën, was in dat kleine land aan de Noordzee meer dan 10% van de inwoners afkomstig van buiten de landsgrenzen. Ze kwamen uit heel Europa en onder hen waren velen die aanmonsterden bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie en later bij het in 1830 opgerichte Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Uit die koloniale relaties van veelal Europese mannen met autochtone vrouwen ontstond een vermenging waarvan veel nazaten na de dekolonisatie in Nederland zijn terechtgekomen en zodoende ook een directe relatie met dat koloniale verleden in zich dragen.

Je bent ook historicus. Waar komt jouw interesse voor met name de geschiedenis van Nederlands-Indië vandaan?

Ik heb mij van jongs af verbonden gevoeld met dat ver verwijderde tropische eilandenrijk. Op zolder stond de legerkist van mijn vader met daarin zijn militaire uitrusting, onderscheidingstekens, dolk, klewang, fotoalbum. Sporadisch ook zijn verhalen vol bravoure en heel zelden ook over de gruwelijke kanten van die oorlog. Mijn ooms zaten bij de gouvernementsmarine. Tijdens de Japanse bezettingstijd werden ze vastgezet in krijgsgevangenenkampen, hun gezinnen in interneringskampen. Mijn vader was een van die dienstplichtige militairen die in de jaren na de Japanse capitulatie door de Nederlandse regering naar Nederlands-Indië werd gezonden om daar ‘’orde en vrede’’ te herstellen. Alsof de klok gewoon weer kon worden teruggedraaid naar het vooroorlogse tijdperk, alsof er niets gebeurd was! De rest is geschiedenis…

De jaren van de Politionele Acties worden vandaag de dag gewoon aangeduid als koloniale oorlog en dat was het, niets meer en niets minder. Vaak wordt beweerd dat hét grote verhaal van de dekolonisatie wel is verteld; dat is maar ten dele het geval. Er verschijnen met grote regelmaat nieuwe studies die bestaande opvattingen onderuit halen, nieuwe inzichten bieden en mythes ontkrachten. Een recent voorbeeld daarvan is het boek van Rémy Limpach over de dekolonisatieoorlog in Nederlands-Indië (1945-1950). Dat aan Indonesische zijde extreem geweld werd gebruikt was bij velen bekend. Limpach laat zien dat in deze strijd ook het Nederlandse leger op grote schaal extreem geweld als wapen inzette tegen de Indonesische tegenstanders, dat er in plaats van excessen sprake was van structureel geweld.

Voor mij bewijst het eens te meer hoe belangrijk het is om steeds kritisch met onze kennis over het verleden om te gaan. Dé geschiedenis is nooit af. Het is als een boek waar telkens nieuwe hoofdstukken aan worden toegevoegd. Dat maakt het juist zo fascinerend.

thumbnail_img_3994

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *